細菌對抗抗生素的新家私 Sè-khún tuì-khòng khòng-sing-sòo ê sin ke-si

全文朗讀 Tsuân-bûn lóng-tho̍k

咱佇進前的文章捌佮逐家討論過細菌生抗藥性的秘密,除了伊本身的基因𠢕突變生出抗藥性以外,透過交伊四箍圍仔的細菌分享帶抗藥性基因的質體DNA,嘛會用得予原底對抗生素無抵抗力的細菌得著抗藥性,就按呢培養出那來那濟袂驚抗生素的超級病菌,濟濟感染科的醫生攏煩惱未來若拄著細菌感染會那來那歹紡,到尾仔凡勢閣會揣無藥仔通醫。今年六月,美國Baylor醫學院的科學家發見分享抗藥性基因掠外,細菌猶閣有一項誠厲害的家私通抵抗抗生素的毒殺,予𪜶就準講無抗藥性基因通交換,族群嘛袂規个攏無去,有影是「道高一尺,魔高一丈」。

Lán tī tsìn-tsîng ê bûn-tsiunn bat kah ta̍k-ke thó-lūn kuè sè-khún senn khòng-io̍h-sìng ê pì-bi̍t, tû-liáu i pún-sin ê ki-in gâu tu̍t-piàn senn tshut khòng-io̍h-sìng í-guā, thàu-kuè kiau i sì-khoo-uî-á ê sè-khún hun-hióng tài khòng-io̍h-sìng ki-in ê tsit-thé DNA, mā ē-īng-tit hōo guân-té tuì khòng-sing-sòo bô tí-khòng-li̍k ê sè-khún tit-tio̍h khòng-io̍h-sìng, tsiū-án-ne puê-ióng tshut ná lâi ná tsē bē kiann khòng-sing-sòo ê tshiau-kip pēnn-khún, tsē tsē kám-jiám kho ê i-sing lóng huân-ló bī-lâi nā tú-tio̍h sè-khún kám-jiám ē ná lâi ná pháinn-pháng, kàu bué––á huān-sè koh ē tshuē bô io̍h-á thang i. Kin-nî la̍k––gue̍h, Bí-kok Baylor i-ha̍k-īnn ê kho-ha̍k-ka huat-kiàn hun-hióng khòng-io̍h-sìng ki-in lia̍h-guā, sè-khún iáu-koh ū tsi̍t hāng tsiânn lī-hāi ê ke-si thang tí-khòng khòng-sing-sòo ê to̍k-sat, hōo in tō tsún-kóng bô khòng-io̍h-sìng ki-in thang kau-uānn, tso̍k-kûn mā bē kui-ê lóng bô––khì, ū-iánn sī “tō ko it tshik, môo ko it tiōng”.

閱讀全文 細菌對抗抗生素的新家私 Sè-khún tuì-khòng khòng-sing-sòo ê sin ke-si →

咖啡色脂肪的利益—降血壓 Ka-pi-sik tsi-hông ê lī-ik—kàng hueh-ap

全文朗讀 Tsuân-bûn lóng-tho̍k

脂肪是咱人欲生存所需要的營養素,伊毋但是咱體內咧儲存能量的倉庫,閣有足濟對維持性命要緊的功能嘛著有伊才通成,比論講伊是起造神經纖維的重要原料,嘛會當幫贊咱吸收各類脂溶性也就是會佮油相溶的bi-tá-bín,閣有不止仔濟款的hoo-lú-bóng嘛需要脂肪才通合成。毋過因為這馬的人生活並古早人加足富裕,食食較無撙節,閣欠運動,身體共用無完的能量沓沓仔轉換做脂肪囤咧,年久月深了後就造成人大箍、著高血壓、若攏無咧要意,尾仔恐驚會致到親像糖尿病、心臟病佮中風彼款的慢性病。所致,若講著咱體內的脂肪,大多數的人凡勢攏共看做是歹物,設法欲緊共挕捒,就按呢毋但醫美診所時行抽脂手術,各大健身中心嘛定定咧拍廣告講𪜶的減肥課程有偌好拄偌好,向望通唌較濟人來報名。

Tsi-hông sī lán-lâng beh sing-tsûn sóo su-iàu ê îng-ióng-sòo, i m̄-nā sī lán thé-lāi leh tû-tsûn lîng-liōng ê tshng-khòo, koh ū tsiok tsē tuì î-tshî sènn-miā iàu-kín ê kong-lîng mā tio̍h ū i tsiah thang tsiânn, pí-lūn-kóng i sī khí-tsō sîn-king tshiam-î ê tiōng-iàu guân-liāu, mā ē-tàng pang-tsān lán khip-siu kok-luī tsi-iûnn-sìng iā tō sī ē kap iû sio-iûnn ê bi-ta-bín, koh ū put-tsí-á tsē khuán ê hoo-lú-bóng mā su-iàu tsi-hông tsiah thang ha̍p-sîng. M̄-koh in-uī tsit-má ê lâng ê sing-ua̍h phīng kóo-tsá-lâng ke tsiok hù-jū, tsia̍h-si̍t khah bô tsún-tsat, koh khiàm ūn-tōng, sin-thé kā īng bô uân ê lîng-liōng ta̍uh-ta̍uh-á tsuán-uānn tsò tsi-hông tún––leh, nî-kú-gue̍h-tshim liáu-āu tō tsō-sîng lâng tuā-khoo, tio̍h ko-hueh-ap, nā lóng bô teh iàu-ì, bué-á khióng-kiann ē tì-kàu tshin-tshiūnn thn̂g-jiō-pēnn, sim-tsōng-pēnn kap tiòng-hong hit-khuán ê bān-sìng-pēnn. Sóo-tì, nā kóng tio̍h lán thé-lāi ê tsi-hông, tuā-to-sòo ê lâng huān-sè lóng kā khuànn-tsò sī pháinn-mi̍h, siat-huat beh kín kā hìnn-sak, tsiū-án-ne m̄-nā i-bí tsín-sóo sî-kiânn thiu-tsi tshiú-su̍t, kok tuā kiān-sin tiong-sim mā tiānn-tiānn teh phah kóng-kò kóng in ê kiám-puî khò-thîng ū guā-hó tú guā-hó, ǹg-bāng thang siânn khah tsē lâng lâi pò-miâ.

閱讀全文 咖啡色脂肪的利益—降血壓 Ka-pi-sik tsi-hông ê lī-ik—kàng hueh-ap →

粉鳥𠢕認路的秘密 Hún-tsiáu gâu jīn-lōo ê pì-bi̍t

 

全文朗讀 Tsuân-bûn lóng-tho̍k

會記得細漢的時捌聽序大人佮學校老師講過,生做古錐閣袂驚人的粉鳥足𠢕認路,共伊放出去飛嘛會知影通飛轉來,毋免驚伊飛甲拍毋見。佇台南鹽水、新營佮學甲彼搭往過捌有濟濟人咧飼粉鳥,閣時行共𪜶紮去參加放粉鳥笭比賽,看啥人飼的粉鳥較𠢕飛。佇查埔囡仔上興的武俠片裡嘛定定看著人用粉鳥咧寄批,粉鳥仔嘛無重耽逐改攏共批順利送到位,認路的能力有影是一粒一的。敢講粉鳥有紮親像GPS彼款的家私,無伊是按怎記會起轉去厝的路?

Ē-kì-tit sè-hàn ê sî bat thiann sī-tuā-lâng kah ha̍k-hāu lāu-su kóng––kuè, senn-tsò kóo-tsui koh bē kiann lâng ê hún-tsiáu tsiok gâu jīn-lōo, kā i pàng tshut-khì pue mā ē tsai-iánn thang pue––tńg-lâi, m̄-bián kiann i pue kah phah-m̄-kìnn (phàng-kiàn). Tī Tâi-lâm Kiâm-tsuí, Sin-iânn kap Ha̍k-kah hit tah íng-kuè bat ū tsē-tsē lâng leh tshī hún-tsiáu, koh sî-kiânn kā in tsah khì tsham-ka pàng-hún-tsiáu-lîng pí-sài, khuànn siánn-lâng tshī ê hún-tsiáu khah gâu pue. Tī tsa-poo-gín-á siōng hìng ê bú-kiap-phìnn ni̍h mā tiānn-tiānn khuànn tio̍h lâng īng hún-tsiáu leh kià phue, hún-tsiáu-á mā bô tîng-tânn ta̍k kái lóng kā phue sūn-lī sàng kàu uī, jīn-lōo ê lîng-li̍k ū-iánn sī it-lia̍p-it––ê. Kám-kóng hún-tsiáu ū tsah tshin-tshiūnn GPS hit khuán ê ke-si, bô i sī án-tsuánn kì ē khí tńg-khì tshù ê lōo?

閱讀全文 粉鳥𠢕認路的秘密 Hún-tsiáu gâu jīn-lōo ê pì-bi̍t →

2025年Nobel生理醫學獎—周邊免疫耐受的祕密 2025 nî Nobel sing-lí-i-ha̍k tsióng—tsiu-pinn-bián-i̍k-nāi-siū ê pì-bi̍t

全文朗讀 Tsuân-bûn lóng-tho̍k

瑞典的皇家科學院宣布共舊年的Nobel生理醫學獎,頒發予日本學者 Shimon Sakaguchi以及兩位美國學者Mary E. Brunkow佮Fred Ramsdell。皇家科學院呵咾𪜶三位科學sia̋n-pái共免疫系統的「周邊免疫耐受性」的運作機制稽考甲清清楚楚,毋但予咱對免疫系統的運作有加較深的認捌,閣通幫贊醫學界開發針對癌症佮自體免疫疾病的新藥方。

Suī-tián ê hông-ka kho-ha̍k-īnn suan-pòo kā kū-nî ê Nobel sing-lí-i-ha̍k tsióng, pan-huat hōo Ji̍t-pún ha̍k-tsiá Shimon Sakaguchi í-ki̍p nn̄g-uī Bí-kok ha̍k-tsiá Mary E. Brunkow kah Fred Ramsdell. Hông-ka kho-ha̍k-īnn o-ló in sann-uī kho-ha̍k sia̋n-pái kā bián-i̍k-hē-thóng ê “tsiu-pinn bián-i̍k nāi-siū-sìng” ê ūn-tsok ki-tsè khe-khó kah tshing-tshing-tshó-tshó, m̄-nā hōo lán tuì bián-i̍k-hē-thóng ê ūn-tsok ū ke khah tshim ê jīn-bat, koh thang pang-tsān i-ha̍k-kài khai-huat tsiam-tuì gâm-tsìng kap tsū-thé-bián-i̍k-tsi̍t-pēnn ê sin io̍h-hng.

閱讀全文 2025年Nobel生理醫學獎—周邊免疫耐受的祕密 2025 nî Nobel sing-lí-i-ha̍k tsióng—tsiu-pinn-bián-i̍k-nāi-siū ê pì-bi̍t →

為怎樣喙內的空喙收喙緊閣袂留疧? Uī-tsuánn-iūnn tshuì-lāi ê khang-tshuì siu-tshuì kín koh bē lâu khî?

全文朗讀 Tsuân-bûn lóng-tho̍k

毋管是食物件無細膩去咬著喙抑是火氣大致到喙破,這款經驗攏予人誠齷齪,尤其是當咧收喙的時陣特別食力,定定予人疼甲食袂落飯。毋過論真講,喙內的空喙收喙速度並身軀別位的空喙加足緊,閣袂留疧,是一項予科學界誠好奇的代誌。

M̄-kuán sī tsia̍h mi̍h-kiānn bô-sè-jī khì kā-tio̍h tshuì a̍h-sī hué-khì-tuā tì-kàu tshuì phuà, tsit khuán king-giām lóng hōo lâng tsiânn ak-tsak, iû-kî sī tng-teh siu-tshuì ê sî-tsūn ti̍k-pia̍t tsia̍h-la̍t, tiānn-tiānn hōo-lâng thiànn kah tsia̍h bē lo̍h pn̄g. M̄-koh lūn-tsin kóng, tshuì-lāi ê khang-tshuì siu-tshuì sok-tōo phīng sin-khu pa̍t-uī ê khang-tshuì ke tsiok kín, koh bē lâu khî, sī tsi̍t hāng hōo kho-ha̍k-kài tsiânn hònn-kî ê tāi-tsì.

閱讀全文 為怎樣喙內的空喙收喙緊閣袂留疧? Uī-tsuánn-iūnn tshuì-lāi ê khang-tshuì siu-tshuì kín koh bē lâu khî? →